Journalist.Ir - دکتر مهدى محسنيان راد 
Home
برگ نخست

کتابخانه 

مقالات

تماس با ما
منو اصلی
 صفحه اصلی

 اخبار
 موضوعات
 آرشیو مطالب
 آرشیو ردیفی اخبار
 پیوند
 لینکستان
 ضمیمه ها
 مقالات
 مطالب آموزشی
 کتابخانه علوم ارتباطات
 ارسال مقاله
 بخش حقوقی
 چهره های ماندگار
 اطلاعات
 معرفی به دوستان
 جستجو
 درباره ما
 تماس با ما


جستجو




10 مقاله اخیر سایت


درست نويسی



عناوین خبری OJR
· Just a moment... table
DDoS protection by Cloudflare
Ray ID: 48b7756572696403
" target="new">Just a moment...

ادامه متن ...


انجمن درمانگران ايران
·شلاق «طناب‌زنی» بر چربی‌های اضافه و دیابت!
·تولید گوجه‌فرنگی "ضدپیری"!
·لیزر موهای زائد
· ایجاد هوشیاری در بیماران نباتی
· اطلاعاتی لازم در باره کاشت یا پیوند طبیعی م
· دانستني‌هايي درباره هپاتيت
·درد مفصل فکی‌-گیجگاهی
· رستوران، تهدید یا فرصت؟
·صدساله‌های کره زمین
·سکته مغزی قابل‌پیشگیری است

ادامه متن ...


نظرسنجی
نظر شما نسبت به این سایت چیست؟

فوق العاده
خوب
متوسط
بد



نتایج
نظرسنجی ها

تعداد آراء: 1151


منابع آزمون کارشناسی ارشد



لوگو Journalist.Ir

براي حمايت از سايت لوگوي سايت را در سايت خود قرار دهيد



آمار سایت
تعداد صفحات بازدید شده
2974320
بار از تاریخ اول تيرماه 1384


: دکتر مهدى محسنيان راد
چهره های ماندگار



دکتر مهدى محسنيان راد


وقتش را اينجا بيشتر مى گذراند. جز ساعت هايى که سر کلاس است. اتاق کار بزرگ خانگى اش بهترين مکان است براى جمع بندى آنچه در اين سال ها به دنبالش بوده: تحقيق و پژوهش. اتاقى که ديوارهايش به کتاب منتهى مى شود و ميزهايش به سه کامپيوتر، از سه نسل مختلف.

مهدى محسنيان راد، پژوهش را از همان سال هاى دانشجويى شروع کرد؛ دوران پشت نيمکت نشينى نسل اول دانش آموختگان علم ارتباطات در ايران: « سال ۱۳۴۷ وقتى سال دوم دانشکده بودم که پيشنهاد يک نظرسنجى از داوطلبان کنکور دانشکده ارتباطات را به رئيس وقت دانشکده دادم ايشان پيشنهادم را همراه پرسشنامه ضميمه به معاون وقت دانشکده يعنى دکتر معتمدنژاد دادند. يک روز آمدند سراغ من که بياييد دکتر معتمدنژاد با شما کار دارد. دکتر پرسشنامه را خواندند و بعد از اصلاح آن، با روى باز استقبال کردند. امکانات لازم را در اختيارم گذاشتند در حالى که آن سال ها اصلاً اين کارها مرسوم نبود.» (گفت وگوى دکتر محسنيان راد با سايت جامعه اطلاعاتى ايران) توزيع دو هزار پرسشنامه ميان داوطلبان و انتشار نتيجه تحقيق در آن سال، آغازى بود براى کار پژوهشگرى که بعدها او را به عنوان يکى از معدود محققان نظريه پرداز ارتباطات در ايران بشناسند.
از همان اوايل دانشجويى در دوره کارشناسى ارشد تحقيق در ارتباط جمعى، پژوهش ارتباطى را آغاز کرد. کتاب تحليل محتواى برنامه هاى راديو، کار مشترکش با دکتر معتمدنژاد و دکتر الهى سال ۱۳۵۳ منتشر و پايان نامه کارشناسى ارشدش با ارائه مدل جديد ارتباطى او به نام « منبع معنى»، سال ۱۳۵۵ دفاع شد. يک سال بعد، با انتشار کتاب ارتباطات انسانى از سوى دانشکده علوم ارتباطات، توانست تدريس را علاوه بر آن دانشکده، در دانشگاه تهران نيز دنبال کند.
دهه ۶۰ با انجام تحقيقات ميدانى و آزمايشگاهى متعدد توانست ضمن تکميل نظريه خود، آن را به صورت عملى نيز ثابت کند. همين اثر بود که کانديدای نهايى جايزه کالينگاى يونسکو شد و سال ،۱۹۹۳ متن کامل آن را به عنوان يک نوآورى در مجله اروپايى ارتباطات (The European Journal of Cpmmunications Vol.۱۸) منتشر کردند. اين نظريه، بخشى از کتاب ارتباط شناسى اوست که تا کنون چندين بار تجديد چاپ شده و همه دانشجويان ارتباطات دست کم يک بار در طول سال هاى تحصيل آن را خوانده اند.
مدل ارتباطى که توانست از مرزهاى ايران عبور کند، متمرکز بر شرط مشابهت معنى در فراگرد ارتباط است: « ارتباط عبارت است از فراگرد انتقال پيام از سوى فرستنده براى گيرنده، مشروط بر آنکه در گيرنده پيام، مشابهت معنى با معنى مورد نظر فرستنده پيام ايجاد شود.» (محسنيان راد، مهدى، ارتباط شناسى، سروش، چاپ سوم، ص ۳۱۹) مبحث عدم انتقال معنى از مباحثى بود که نخستين بار در مدل ارتباطى محسنيان راد مطرح شد. نخستين عنصر و جزء در هر فراگرد ارتباطى معنى است. معنى در ارتباط منتقل نمى شود بلکه درون ذهن مخاطب و فرستنده پيام قرار دارد، مهم تجلى معنى هاى مشابه است.

همراه استاد

بعد از اين سال ها، هنوز پژوهش، مهم ترين دغدغه محسنيان راد است. دانشجوى نخستين دوره آموزش روزنامه نگارى در ايران و شاگرد دکتر کاظم معتمدنژاد اکنون در کنار او به بسيارى از دانشجويان دوره هاى کارشناسى ارشد و دکتراى ارتباطات دانشگاه هاى علامه طباطبايى، تهران و امام صادق درس مى دهد. دکتر معتمدنژاد او را از بهترين شاگردانش مى داند و شاگردان محسنيان راد هم او را از بهترين و سخت گيرترين استادان. راهنماى بسيارى از پايان نامه هاى کارشناسى ارشد و دکترا بوده است. درهمان اتاق کارخانگى اش، چند طبقه بزرگ از قفسه کتاب ها، ويژه پايان نامه هاست. پايان نامه شاگردانى که بعضى از آنان هنوز دستيار بسيارى از تحقيقات او هستند.
از ۳۷ سال پيش که دانشجوى دکتر معتمدنژاد بوده تاکنون همراهش است. نقش پدر علم ارتباطات ايران در زندگى علمى محسنيان راد آنقدر پررنگ است که بگويد: «وقتى فکر مى کنم مى بينم هرگز نتوانسته ام کارى که دکتر معتمدنژاد براى من انجام داده اند براى هيچ يک از شاگردانم انجام دهم.»
سال ۱۳۵۳ يک بورس دکترى به دانشکده علوم ارتباطات اهدا مى شود و در اختيار محسنيان راد جوان قرار مى گيرد. او به اين بهانه که زبان فرانسه اش ضعيف است از رفتن خوددارى مى کند. اما با اصرار دکتر معتمدنژاد، آموزش زبان فرانسه را نزد يکى از اعضاى هيات علمى ادامه مى دهد. او بعد از اين همه سال هنوز قدر اين اتفاق ها را به خوبى مى داند.

صندوقى که آورديم

۱۶ ساله بود که در دبيرستان «رهنما» تهران، همراه همشاگردى  هايش يک روزنامه ديوارى منتشر کرد. اين روزنامه ديوارى دانش آموزى در مسابقات بين مدرسه هابرنده مى شود و مدال فلزى آن به افتخار روى سينه محسنيان راد مى ماند. آن روزها مدال را به همه نشان مى داد. الآن هم طورى از آن روزها حرف مى زند که انگار نشان فلزى هنوز بر سينه اوست.
علاقه به ارتباطات و رسانه ها آنقدر در وجودش ريشه دارد که اکنون نيز او را ساعت ها در اتاق بزرگ مطالعه اش بيدار نگاه مى دارد تا تحقيقات او و همکارانش به نتيجه برسد. آخرين دستاورد اين مطالعات تحقيقى است که هفت سال پيش آغاز شده؛ کشف کهکشان گمشده چهارم در ايران: «هفت سال پيش يک کار مطالعاتى را با برخى از دستيارانم درباره تاريخ ارتباطات ايران شروع کرديم. اين مطالعه تبديل شد به يک کار مستمر شبانه روزى که کج دار و مريز با سرعت هاى متفاوت اما مداوم جلو مى رفت.»
سال چهارم، مطالعات محسنيان راد به آنجا مى رسد که مشخص مى شود کهکشان ديگرى در ميان کهکشان هاى ارتباطى که « مارشال مک لوهان» مطرح کرده، وجود دارد. اين نظريه پرداز غربى در کتاب هايش از سه کهکشان ارتباطى سخن مى گويد. کهکشان شفاهى که عصر ارتباطات کلامى انسان هاست. دوران شفاهى انسان، در حد شنود او بوده و تنها صداها را مى شنيده است. پس از آن با اختراع چاپ انسان وارد کهکشان گوتنبرگ مى شود. ارتباط مکتوب چاپى شکل مى گيرد و چاپ وسيله ارتباطى ميان انسان ها مى شود. با پيشرفت علم و استفاده از امواج راديويى، عصر کهکشان سوم به نام « مارکونى» آغاز مى شود و تا امروز هم ادامه مى يابد.
اما مطالعات مک لوهان که تنها معطوف به غرب است از تاريخچه ارتباطى مشرق زمين، بهره اى ندارد. محسنيان راد در تحقيق خود به يافته هايى رسيده که نشان مى دهد ميان کهکشان شفاهى و گوتنبرگ، کهکشان ديگرى هم در تاريخ ايران وجود داشته وتجربه هاى ارتباطاتى ما همراه يک صندوق بزرگ به کهکشان گوتنبرگ رفته است.
 
 
مى گويد: «درهمان کهکشان چهام، ما براى انتقال پيام به مسافاتى در هزار کيلومتر آن سو تر، از شيوه اى استفاده مى کرديم که مبناى صفر و يک امروزى را داشت. يا به اسنادى دست يافتيم که نشان مى دهد هنگام جشنى ملى در عصر يکى از پادشاهان محلى، از وسيله اى عجيب و ناشناخته براى نمايش تصاوير متحرک استفاده مى شده است که هنوز نتوانسته ايم سازوکار فنى آن را به طور کامل کشف کنيم. البته حدسياتى زده ايم که درکتاب زير چاپم (ايران در چهار کهکشان ارتباطى) آورده ام.» محسنيان راد چنان از کشف پديده هاى ارتباطى کهکشان چهارم شادمان است که انرژى سخن گفتن از آن، خستگى تدريس طولانى او را در کلاس آن روز جبران مى کند. از هفت سال پيش که تحقيق درباره تاريخچه ارتباطات ايران را آغاز کرده، با علاقه کار را دنبال کرده است. حتى براى درک حال و هواى روزهاى دور از دسترس هزاره هاى قبل، با خودرو به جاده هايى رفته که برخى صفحات کتابچه تاريخ ارتباطات ايران در آنجا اتفاق افتاده. با دستيارانش آنجا قدم زده و کوشش کرده احساس آدم هاى هزاره هاى پيشين را در ذهن خود بازسازى کند و همان هوا را به ريه ها کشيده است تا پس از هفت سال با اطمينان نام کتابش را ايران در چهارکهکشان ارتباطى بنامد روى کلمه «اطمينان» تاکيد زيادى دارد:«من در مطالعاتم به اين نتيجه رسيدم که در تاريخ ارتباطات ايران، ذخيره اى غنى از سخت افزارهاى ارتباطى داشتيم در حالى که غرب تازه وارد عصر چاپ مى شد.» کله «من» را هر جا لازم بداند به کار مى برد. در مقدمه کتاب ارتباط شناسى اش مى نويسد، نمى داند چرا نويسندگان غربى به راحتى اين کلمه را به کار مى برند اما محققان ايرانى مى گويند بنده حقير يا ...
تحقيق و پژوهش هنوز هم براى او از همه کارهاى ديگرش مهم تر است و انتشار اين تحقيقات شادى آورتر.
خودش مى گويد مثل باستان شناسانى که زمين را براى يافتن جسم گرانبهاى باقى مانده از نسل هاى پيشين انسان، حفر مى کنند، او و همکارانش هم به دنبال صندوقچه قديمى ارتباطى ايران گشته اند، در لابه لاى تاريخ و صفحات کتاب هاى نوشته شده از آن.

از بازار وکيل تا بازار پيام

گشت و گذار در لابه لاى صفحات تاريخ، او را به نظريه ديگرى هم رسانه است. نظريه «بازار پيام». اساس اين موضوع هم از دوران گذشته مى آيد؛ بازارهاى آل بويه. بازارهاى آل بويه ويژگى هايى دارد که مى توان آن را با فضاى سايبر امروز مقايسه کرد. او در مقاله اش ۱۴ ويژگى  براى اين بازار عنوان مى کند. در بازار جهانى پيام، ديگر عصر ارتباطات فرمايشى و از بالا به پايين تمام خواهد شد و نوع ارتباطات رسانه اى، افقى خواهد بود، نه عمودى. درست مثل بازارهاى سنتى ايران که فروشنده به جاى استقرار در نقطه اى ثابت رو به روى حجره بين مشتريان در رفت وآمد بود. حجره و بازار هيچکدام در غير قابل عبورى نداشتند که رفتن به داخل را غير ممکن سازد. در بازار جهانى پيام، همچون اينترنت عصر حاضر، دسترسى به هر نوع پيام، بسيار سهل تر و بى مانع تر انجام خواهد شد.
در بازارهاى سنتى، افراد مى توانستند به صورت تک فروش - نه دستفروش - کالايى را حتى براى يک بار به فروش برسانند. گاهى نيز ممکن بود يک تک فروش به تدريج تبديل به يک فروشنده حرفه اى شود. پديده اى که نوع ابتدايى آن را در وبلاگ نويسى جهان معاصر مى توان ديد. در بازارهاى سنتى محدود بودن فاصله حجره ها، همراه با باز بودن در و امکان رفت وآمد و تعامل خريدار، فروشنده و عابر، سبب مى شد که فروشندگان از نيازها و سلايق مردم بيشتر مطلع باشند، ضمن آنکه دستيابى به عملکرد رقبا و رازهاى حرفه اى آنها کار دشوارى نبود. در بازار پيام هم فرو ريختن ديوارهاى ارتباطى سبب مى شود که نوآورى همراه با اقتباس و تقليد در سبک و محتواى پيام، انحصار را از بين ببرد. ملاقات چهره  به چهره اما مجازى فرهنگ هاى مختلف با يکديگر، مشابه بديده بانى تعداد مراجعه کنندگان به سايت ها و ساير رسانه هاى سايبر عصر حاضر سبب خواهد شد که آگاهى از سليقه ها و تامين آنها تکثر رسانه اى را در اندازه هاى متنوع توسعه دهد. در آن بازار، مخاطب امروزى تبديل به گزينشگر خواهد شد و پديده اى شکل خواهد گرفت که او آن را تارنماى پويا (Dynamic Web) ناميده است.
اين ويژگى هاست که محسنيان راد بر اساس آن نتيجه مى گيرد، توسعه فناورى اطلاعات و ارتباطات سبب مى شود در آينده، دهکده جهانى، به وضعيتى مانند نظام حاکم بر مبادلات کالا در بازارهاى سنتى قرون گذشته مشرق زمين برسد. بازارهايى که هنوز در نمونه هاى شبيه آن فروشنده فرياد مى زند تا رهگذران را از کالاى روى پيشخوان آگاه کند. محسنيان راد، نظريه بازار پيامش را بارها در کنفرانس هاى مجارستان و اسپانيا ارائه و در آمريکا منتشر کرده است. چند ماه پيش که اين نظريه را در کنفرانس بين المللى روابط عمومى ارائه مى کدد، دکتر معتمد نژاد پشت ميکروفون گفت: «همه ما در حال سنتز هستيم و او به مرحله تز رسيده است.» دکتر محسنيان راد منتظر است که از طريق فصل آخر کتاب دوهزار صفحه اى در حال انتشارش (ايران در چهار کهشکان ارتباطى) نظريه خود را به فارسى منتشر کند.

پژوهشکده آرام

تمام اين تحقيق ها را اينجا به سرانجام رسانده، جايى که بيشتر عمرش را در آن گذرانده است. جز ساعت هايى که سر کلاس است، اتاق کار بزرگ خانگى اش بهترين مکان مى شود براى جمع بندى آنچه رد اين سال ها دنبالش بوده؛ تحقيق و پژوهش. اتاقى که ديوارهايش به کتاب منتهى مى شود و ميزهايش به سه کامپيوتر از سه نسل مختلف. کامپيوترهايى که به او و همکارانش از فارغ التحصيلان دانشگاه هاى شريف واميرکبير کمک کرده تا نرم افزار تحقيقاتى MRP را طراحى و مديريت بيش از ۳۰ پروژه تحقيقاتى را به سامان برساند. براى توسعه علم ارتباطات زحمات زيادى کشيده و هيچ گاه تصميم نگرفته از ايران جاى ديگرى برود.
رفتن برايش واژه اى نامانوس است و ماندن روش معمول.

- متولد: ۱۳۲۴
- ليسانس روزنامه نگارى و راديو و تلويزيون، فوق ليسانس تحقيق در ارتباط جمعى، دکتراى جامعه شناسى.
- عضو انجمن بين المللى تحقيق در ارتباط جمعى، عضو کميته ملى ارتباطات يونسکو، عضو هيات مديره انجمن جامعه اطلاعاتى و انجمن مطالعات فرهنگ و ارتباطات.
- پژوهشگر نمونه سال هاى ۱۳۷۵ و ۱۳۷۸
- نامزد نهايى جهانى ارتباطات (kalinga) از طرف يونسکو در سال ۱۹۸۵ به خاطر ارایه نظريه و مدل «منبع معنى» در حوزه علوم ارتباطات
- ارایه دهنده نظريه جديد «بازار پيام» در تبيين عصر پس از دهکده جهانى
-عضو هيات علمى دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) و مدرس دانشگاه هاى علامه طباطبايى و تهران
- کتاب هاى تاليف شده: ايران در چهارکهکشان ارتباطى (زير چاپ)، ارتباط شناسى _ ارتباطات انسانى: ميان فردى، گروهى و جمعى، روش هاى مصاحبه خبرى، ارتباط جمعى و توسعه روستايى، انقلاب مطبوعات و ارزش ها، روزنامه نگاران ايران و آموزش روزنامه نگارى، ارتباطات انسانى (۱۳۵۶) و ....
- مدير تحقيق بيش از ۳۰ طرح پژوهشى اجرا شده در ايران

منبع : روزنامه ایران

ارسال شده در مورخه : پنجشنبه، 30 تیر، 1384

 
پیوندهای مرتبط
· مطالب بیشتر در مورد چهره های ماندگار


پربازدیدترین مطلب در زمینه چهره های ماندگار:
دکتر کاظم معتمد نژاد



 چاپ این مطلب چاپ این مطلب